با گسترش فضای مجازی و دسترسی آسان به اطلاعات، حجم زیادی از توصیه‌های تغذیه‌ای بدون پشتوانه علمی در اختیار عموم قرار گرفته است. انتشار این مطالب، اگرچه گاهی با هدف ارتقای سلامت انجام می‌شود، اما در بسیاری از موارد موجب شکل‌گیری باورهای نادرست و رفتارهای غذایی ناسالم می‌شود. پیروی از این توصیه‌ها می‌تواند سلامت افراد را به خطر انداخته و زمینه‌ساز بروز بیماری‌های مختلف باشد.

یکی از رایج‌ترین باورهای غلط، بی‌ضرر بودن مصرف نامحدود میوه‌ها به دلیل طبیعی بودن قند آن‌هاست. میوه‌ها از مهم‌ترین اجزای یک رژیم غذایی سالم به شمار می‌روند و سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی، فیبر و آنتی‌اکسیدان‌ها هستند، اما مصرف بیش از اندازه میوه‌های بسیار شیرین می‌تواند دریافت فروکتوز را افزایش دهد. مطالعات نشان داده‌اند که دریافت بیش از حد فروکتوز در طولانی‌مدت با افزایش خطر کبد چرب غیرالکلی، اضافه‌وزن و چاقی شکمی ارتباط دارد. بنابراین، حتی مواد غذایی سالم نیز باید به میزان متعادل مصرف شوند.

از دیگر باورهای نادرست، گرسنگی طولانی‌مدت با هدف سم‌زدایی بدن است. در حقیقت، بدن انسان به‌طور طبیعی از طریق کبد، کلیه‌ها، ریه‌ها و پوست مواد زائد را دفع می‌کند و نیازی به رژیم‌های سخت و گرسنگی‌های طولانی ندارد. این روش‌ها نه‌تنها موجب دفع سموم نمی‌شوند، بلکه می‌توانند باعث کاهش توده عضلانی، افت قند خون، کاهش تمرکز، ضعف عمومی و تضعیف سیستم ایمنی شوند.

در بیماران مبتلا به دیابت نیز باورهای اشتباه فراوانی وجود دارد. حذف کامل خرما، توت خشک یا سایر میوه‌های خشک از برنامه غذایی، رویکردی علمی نیست. آنچه اهمیت دارد، مقدار مصرف، زمان مصرف و ترکیب این مواد غذایی با منابع پروتئینی و فیبر است. برنامه غذایی بیماران دیابتی باید به‌صورت فردی و با نظر متخصص تغذیه تنظیم شود.

یکی دیگر از باورهای نادرست، سالم بودن همیشگی روغن‌های مایع است. هر نوع روغنی، اعم از مایع یا جامد، در صورت استفاده مکرر برای سرخ کردن یا قرار گرفتن در دمای بسیار بالا، دچار اکسیداسیون شده و ترکیبات مضری تولید می‌کند که می‌توانند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی، التهاب مزمن و برخی سرطان‌ها را افزایش دهند. استفاده از روغن مناسب برای هر روش پخت و خودداری از مصرف مجدد روغن، از اصول مهم تغذیه سالم است.

حذف زرده تخم‌مرغ یا پنیر نیز از دیگر باورهای قدیمی و نادرست است. تخم‌مرغ کامل یکی از ارزشمندترین منابع پروتئین با کیفیت بالا، کولین، ویتامین D و سایر ریزمغذی‌های ضروری است. همچنین پنیر، در صورت مصرف متعادل، منبع مناسبی از کلسیم، فسفر و پروتئین محسوب می‌شود و حذف کامل آن برای اغلب افراد ضرورتی ندارد.

نکته مهم آن است که هر توصیه‌ای که حذف کامل یک گروه غذایی، کاهش وزن سریع یا درمان معجزه‌آسای بیماری‌ها را وعده می‌دهد، باید با دیده تردید نگریسته شود. تغذیه سالم بر پایه تعادل، تنوع و رعایت اندازه مناسب مصرف مواد غذایی استوار است و هیچ ماده غذایی به‌تنهایی عامل سلامت یا بیماری نیست.

در نهایت، بهترین راهکار برای داشتن تغذیه صحیح، مراجعه به کارشناسان تغذیه و استفاده از منابع علمی معتبر است. افزایش سواد تغذیه‌ای جامعه، نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌های مزمن، ارتقای کیفیت زندگی و کاهش تأثیر شایعات و اطلاعات نادرست خواهد داشت. انتخاب آگاهانه و مبتنی بر شواهد علمی، مهم‌ترین سرمایه‌گذاری برای حفظ سلامت امروز و آینده است.

«الهام ساسانی‌پور» کارشناس تغذیه بیمارستان شهدای سلامت نی‌ریز