چگونه با کودکان درباره ناامنی‌ها و اخبار نگران‌کننده اجتماعی صحبت کنیم؟

به گزارش روابط عمومی بیمارستان شهدای سلامت نی ریز، دکتر «آرش منصوری» متخصص روانپزشک این مرکز درمانی در این باره گفت:  در شرایط ناآرامی‌های اجتماعی، بحران‌های امنیتی و سایه جنگ به‌دلیل ویژگی‌های رشدی مغز و ناپختگی مهارت‌های تنظیم هیجان، آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به بزرگسالان دارند.

 بخش‌هایی از مغز مانند آمیگدال که در پردازش ترس فعال است، در کودکان حساس‌تر عمل می‌کند، در حالی‌که قشر پیش‌پیشانی مسئول کنترل هیجان و قضاوت منطقی هنوز به‌طور کامل رشد نیافته است. به همین دلیل، کودکان ممکن است تهدیدها را بزرگ‌تر از واقعیت تجربه کنند و واکنش‌هایی مانند ترس شدید، بی‌قراری، پرخاشگری یا وابستگی بیشتر نشان دهند.

نقش والدین و مراقبان در این شرایط بسیار تعیین‌کننده است. کودکان احساس امنیت خود را از واکنش‌های هیجانی بزرگسالان دریافت می‌کنند؛ بنابراین حفظ آرامش ظاهری، ثبات رفتاری و پرهیز از گفت‌وگوهای تنش‌زا یا مشاهده مکرر اخبار نگران‌کننده در حضور کودک اهمیت دارد.

در عین حال، پنهان‌کاری کامل نیز توصیه نمی‌شود. گفت‌وگو با کودک باید صادقانه، کوتاه و متناسب با سن او باشد و همراه با اطمینان‌بخشی درباره مراقبت و حمایت خانواده صورت گیرد.

حفظ نظم و پیش‌بینی‌پذیری در زندگی روزمره مانند زمان خواب، غذا، بازی و درس به کاهش اضطراب کودک کمک می‌کند. حتی اگر شرایط عادی مختل شده باشد، ایجاد برنامه‌ای ساده و ثابت می‌تواند احساس کنترل و امنیت را تقویت کند. همچنین لازم است فرصت‌هایی برای ابراز هیجانات از طریق بازی، نقاشی، نوشتن و گفت‌وگو فراهم شود و احساسات کودک بدون قضاوت یا کوچک‌شماری پذیرفته شود.

نوجوانان ممکن است علاوه بر اضطراب، احساس خشم، بی‌عدالتی یا ناامیدی را تجربه کنند. گفت‌وگو با آنان باید همراه با احترام و شنیدن فعال باشد.

مشارکت در فعالیت‌های مفید خانوادگی یا اجتماعی می‌تواند حس کارآمدی و کنترل را در آنان افزایش دهد.

در صورت تداوم علائمی مانند اختلال خواب، کابوس، گوشه‌گیری شدید، پرخاشگری، افت تحصیلی یا شکایات جسمی بدون علت پزشکی، مراجعه به متخصص سلامت روان ضروری است.

مداخله زودهنگام می‌تواند از بروز مشکلات پایدار جلوگیری کند.

در مجموع، آرامش و حمایت والدین، ارتباط صادقانه، حفظ ساختار روزمره و دسترسی به خدمات روان‌شناختی، مهم‌ترین عوامل محافظت‌کننده در برابر آسیب‌های روانی کودکان و نوجوانان در شرایط بحران هستند و می‌توانند به تقویت تاب‌آوری و سلامت روان نسل آینده کمک کنند.

دکتر «آرش منصوری» متخصص روانپزشک بیمارستان شهدای سلامت نی ریز