شیر مادر بهترین منبع تغذیه برای نوزاد در شش ماه نخست زندگی است و علاوه بر تأمین تمامی نیازهای تغذیه‌ای، نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی، رشد و تکامل کودک دارد. سازمان جهانی بهداشت، تغذیه انحصاری با شیر مادر را تا پایان شش‌ماهگی و ادامه آن همراه با غذای کمکی تا دو سالگی یا بیشتر توصیه می‌کند.

تولید شیر مادر بر اساس اصل «عرضه و تقاضا» انجام می‌شود؛ بنابراین مهم‌ترین عامل افزایش شیر، شیردهی مکرر و تخلیه کامل پستان‌ها است. شیردهی در شب، تماس پوست با پوست مادر و نوزاد، آرامش روانی، خواب و استراحت کافی، دریافت مایعات متناسب با نیاز بدن و مصرف یک رژیم غذایی متعادل نیز در موفقیت شیردهی نقش مؤثری دارند.

در دوران شیردهی، مصرف روزانه غلات کامل، لبنیات، گوشت، تخم‌مرغ، حبوبات، میوه‌ها، سبزیجات و مغزدانه‌ها برای تأمین انرژی و مواد مغذی مورد نیاز مادر توصیه می‌شود. غذاهای آبکی مانند سوپ و آش نیز می‌توانند به تأمین مایعات بدن کمک کنند. برخی مواد غذایی مانند جو دوسر، رازیانه، شنبلیله، کنجد، بادام، گردو، خرما و جوانه گندم به عنوان مواد شیرافزا شناخته می‌شوند، اما تأثیر آن‌ها زمانی بیشتر است که در کنار شیردهی مکرر و یک رژیم غذایی سالم مصرف شوند.

از سوی دیگر، مصرف بیش از حد کافئین، نوشیدنی‌های الکلی و ماهی‌های دارای جیوه بالا توصیه نمی‌شود. همچنین برخی ادویه‌ها یا غذاهای نفاخ ممکن است در بعضی نوزادان موجب بی‌قراری شوند؛ بنابراین رعایت تعادل در مصرف این مواد اهمیت دارد.

در نهایت، شیردهی موفق تنها به تغذیه محدود نمی‌شود، بلکه آرامش روانی مادر، حمایت خانواده، استراحت کافی و آموزش صحیح شیردهی، نقش مهمی در حفظ و تداوم آن دارند. در صورت وجود هرگونه مشکل در شیردهی یا نیاز به برنامه غذایی مناسب، مشورت با پزشک یا کارشناس تغذیه بهترین راهکار خواهد بود.

الهام ساسانی‌پور کارشناس تغذیه بیمارستان شهدای سلامت نی‌ریز